Nota Sejarah Tingkatan 4 — Konflik Dunia dan Pendudukan Jepun di Negara Kita

Nota ringkas Sejarah SPM Tingkatan 4 — Konflik Dunia dan Pendudukan Jepun di Negara Kita. Konsep penting, tips peperiksaan dan istilah KSSM.

Bab 3 membincangkan Perang Dunia Pertama (1914-1918) dan Perang Dunia Kedua (1939-1945) yang berpunca daripada persaingan imperialis dan nasionalisme melampau. Perang Dunia Kedua merebak ke Asia Pasifik apabila Jepun menyerang Tanah Melayu (8 Dis 1941) dan Pearl Harbour. Pemerintahan tentera Jepun (1941-1945) memperkenalkan pelbagai dasar pendudukan yang mencetuskan penentangan rakyat dan menyemarakkan nasionalisme tempatan.

Nasionalisme Sebelum Perang Dunia

British perkenalkan **Enakmen Undang-Undang Islam 1904** untuk mengawal pengaruh gerakan Islam dari Timur Tengah.
British tubuh dua badan penyiasat: **Jabatan Siasatan Jenayah** dan **Biro Siasatan Politik** untuk awasi gerakan Islah.
**Penentangan Tok Janggut** (Pasir Puteh, Kelantan, 1915) — dipengaruhi fatwa empayar Uthmaniyah (Nov 1914) menyeru umat Islam bangkit menentang penjajah Barat.
Selepas penentangan bersenjata gagal, rakyat gunakan akhbar sebagai wadah — 'Cerita Tekukur' dalam Utusan Melayu menyampaikan mesej kemerdekaan secara terselindung.
Undang-undang British menyekat kebebasan bersuara: **Publishing and Book Enactment 1915** dan **Seditious Publication Enactment 1919**.

Latar Belakang Perang Dunia Pertama (1914-1918)

**Tiga faktor utama** tercetusnya PDP: (1) Persaingan Kuasa Imperialis, (2) Pembentukan Pakatan Ketenteraan, (3) Krisis Rantau Balkan.
**Pakatan Kuasa Tengah**: Jerman, Austria-Hungary, Bulgaria, Empayar Uthmaniyah. **Pakatan Bertiga**: Britain, Perancis, Rusia (disokong Serbia, Itali, Romania, Portugal).
Kemuncak krisis Balkan: **pembunuhan Archduke Ferdinand** (Putera Mahkota Austria-Hungary) oleh pemuda Serbia — mencetuskan PDP.
Berakhir dengan **Perjanjian Versailles (28 Jun 1919)**: Jerman bayar pampasan, hadkan tentera, serahkan wilayah. Liga Bangsa-Bangsa ditubuhkan.
**Kesan ke atas negara kita**: Raja-raja Melayu diminta sokong British. Wang dari bijih timah & getah digunakan biayai operasi British.

Faktor Tercetusnya Perang Dunia Kedua (1939-1945)

**Kemunculan Ideologi Baharu**: Fasisme di Itali (Mussolini, 1922) — kepentingan negara melebihi individu. Nazisme di Jerman (Hitler, 1933) — mengagungkan bangsa Jerman, abaikan Perjanjian Versailles.
**Ketidakpuasan Hati terhadap Perjanjian Versailles**: Jerman & Itali rasa dihukum tidak adil. Hitler bina semula tentera, duduki Rhineland semula.
**Kegagalan Liga Bangsa-Bangsa** mengatasi pencerobohan: Krisis Manchuria (1931), Krisis Habsyah (1935), Jerman keluar Liga & perbesar tentera (1932-1934).
PDK melibatkan **Kuasa Paksi** (Jerman, Itali, Jepun) lawan **Kuasa Bersekutu** (Britain, AS, Perancis, Rusia).
Berakhir di Eropah apabila Hitler mati April 1945; Jerman serah kalah. Di Asia Pasifik berakhir selepas bom atom Hiroshima & Nagasaki (Ogos 1945).

Perang Dunia Kedua di Asia Pasifik & Serangan ke Negara Kita

**Faktor kedatangan Jepun**: (1) Eksploitasi bahan mentah — Tanah Melayu pengeluar utama bijih timah & getah; Sarawak ada minyak di Miri & Lutong. (2) Kepentingan strategik — kawalan Singapura buka laluan ke telaga minyak Sumatera.
Propaganda Jepun: slogan **'Asia untuk Orang Asia'** dan **'Semangat Asia'** — Jepun sebagai pembela Asia daripada Barat.
**Serangan bermula 8 Disember 1941** — pendaratan di Pantai Kuala Pak Amat, Kota Bharu & Thailand (Singgora, Patani). Sarawak (Miri) diserang 16 Dis 1941; Sabah (Labuan) diserang 1 Jan 1942.
Tentera Jepun gunakan strategi **serangan kilat** — kombinasi darat, udara dan laut. Singapura jatuh **15 Februari 1942**.
Kapal **Repulse** dan **Prince of Wales** ditenggelamkan Jepun di perairan Kuantan.

Dasar Pendudukan Jepun

**Pentadbiran**: Singapura → **Syonon-to**; Tanah Melayu → **Malai Baru**. Perlis, Kedah, Kelantan, Terengganu → diserahkan kepada Thailand. Sarawak, Sabah, Brunei → **Kita Boruneo**.
**Kempeitai** — polis tentera Jepun yang bertindak kejam: menyeksa dan membunuh suspek anti-Jepun.
**Ekonomi**: Mata wang Jepun ('wang pokok pisang') dicetak tanpa kawalan → inflasi. Catuan makanan dikuatkuasakan. Kempen 'Tambah Lebih Banyak Makanan'.
**Sosial/Pendidikan**: Sekolah Inggeris & Cina ditutup. Bahasa Jepun (**Nippon Go**) diwajibkan. Semangat **Nippon Seishin** dan **Hakko Ichiu** diterapkan. Sekolah bermula dengan menyanyikan **Kimigayo** (lagu kebangsaan Jepun).
**Layanan berbeza mengikut kaum**: Melayu & India → layanan baik (untuk kerjasama). Cina → layanan kejam (akibat Perang China-Jepun). **Landasan Kereta Api Maut** — 200 ribu buruh paksa (romusha) dari Asia Tenggara.

Perjuangan Rakyat Menentang Pendudukan Jepun

**Rejimen Askar Melayu** — pertempuran sengit di **Bukit Candu, Singapura** (Leftenan Adnan Saidi). Leftenan Ibrahim Alla Ditta MC selamatkan 2000 tentera Bersekutu, dianugerahi Military Cross.
**MPAJA** (Malayan People's Anti-Japanese Army) — ditubuhkan PKM. 165 anggota dilatih di Sekolah Latihan Khas Singapura. 8 rejimen beroperasi di Tanah Melayu. Perjanjian MPAJA-Force 136 (Dis 1943).
**Force 136** — unit khas British ditubuhkan 1943. Pemimpin: Mejar Tengku Mahmood Mahyiddeen ('Harimau Malaya'). Bekerjasama dengan Wataniah Pahang (Yeop Mahidin), Gerila Melayu Kedah (Tunku Abdul Rahman).
**Penentangan individu**: Gurchan Singh ('Lion of Malaya') — sebar propaganda & sabotaj landasan KTM. Sybil Kathigasu — berikan ubatan kepada gerila; dianugerahi Pingat King George.
**Operasi Semut** (Sarawak, Mei 1945) — Unit Khas Z Australia melatih orang Kayan, Kenyah, Kelabit, Murut & Iban. **Pemberontakan Jesselton** (Okt 1943) — Albert Kwok pimpin gerila Kinabalu di Sabah; 175 orang dihukum bunuh di Petagas.

Contoh soalan

Jelaskan dasar pendudukan tentera Jepun di negara kita dari aspek pentadbiran dan sosial.

**Pentadbiran** — Singapura dinamakan Syonon-to, Tanah Melayu dinamakan Malai Baru. Perlis, Kedah, Kelantan, Terengganu diserahkan kepada Thailand.
**Kempeitai** ditubuhkan — polis tentera yang bertindak kejam menyeksa dan membunuh suspek anti-Jepun.
**Dasar Raja-raja Melayu** — Sultan diiktiraf dalam hal ehwal agama dan adat, tetapi berada di bawah pengawasan Gabenor Jepun.
**Pendidikan** — Sekolah Inggeris & Cina ditutup. Bahasa Jepun (Nippon Go) diwajibkan. Semangat Nippon Seishin diterapkan.
**Layanan berbeza** — Melayu & India layanan baik (untuk kerjasama). Cina layanan kejam akibat permusuhan Perang China-Jepun.
**Landasan Kereta Api Maut** — 200 ribu buruh paksa (romusha) dipaksa kerja keras; ramai meninggal akibat kerja berat dan penyakit.

Contoh soalan

Huraikan perjuangan Force 136 dalam menentang pendudukan Jepun di Tanah Melayu.

Force 136 ditubuhkan British pada tahun **1943** di bawah South East Asia Command (SEAC) berpusat di Colombo, Sri Lanka.
Anggota dilatih di India dan Sri Lanka, kemudian dihantar ke Tanah Melayu melalui **kapal selam atau payung terjun** untuk menghubungi penduduk tempatan.
Pemimpin Force 136: **Mejar Tengku Mahmood Mahyiddeen** ('Harimau Malaya') mengelolakan siaran radio Suara Harimau Malaya menyeru penentangan.
Force 136 bekerjasama dengan gerila tempatan: **Wataniah Pahang** (Yeop Mahidin) dan **Gerila Melayu Kedah** (Tunku Abdul Rahman) untuk sabotaj dan pengumpulan risikan.

Contoh soalan

Apakah faktor yang menyebabkan Jepun menyerang Tanah Melayu pada tahun 1941?

**Eksploitasi bahan mentah** — Tanah Melayu pengeluar utama bijih timah dan getah di dunia. Sarawak ada sumber minyak di Miri & Lutong untuk membekalkan operasi tentera Jepun.
**Kepentingan strategik** — Singapura adalah pangkalan tentera laut British; penguasaannya membuka laluan ke telaga minyak Sumatera dan operasi penaklukan di Pulau Jawa.
**Sekatan ekonomi** — Britain, AS dan Belanda membekukan harta Jepun dan menghentikan perdagangan, menyebabkan Jepun terdesak mencari sumber bahan mentah alternatif.
**Propaganda Jepun** — Jepun mengguna slogan 'Asia untuk Orang Asia' dan 'Semangat Asia' untuk menanamkan semangat anti-Barat dalam kalangan penduduk Asia.

PDP bermula **1914**, berakhir **1918**; PDK bermula **1939**, berakhir **1945** — jangan keliru dua perang ini
Jepun mendarat di **Kota Bharu pada 8 Disember 1941** (masa Tokyo) — SEBELUM serangan Pearl Harbour. Singapura jatuh **15 Februari 1942**
Pemberontakan Jesselton berlaku **Oktober 1943** di Sabah; Albert Kwok dan 175 orang dihukum bunuh di **Petagas**
Singapura → **Syonon-to**; Tanah Melayu → **Malai Baru**; Sarawak+Sabah+Brunei → **Kita Boruneo**
**MPAJA** = Malayan People's Anti-Japanese Army (PKM); **OCAJA** = Overseas Chinese Anti-Japanese Army (Kuomintang) — bezakan dua pertubuhan ini
**Leftenan Adnan Saidi** = Bukit Candu, Singapura; **Yeop Mahidin** = Wataniah Pahang; **Tengku Mahmood** = 'Harimau Malaya' (Force 136)
**Fasisme** (Itali/Mussolini) dan **Nazisme** (Jerman/Hitler) adalah BERBEZA — fasisme kepentingan negara, nazisme mengagungkan bangsa Jerman
**Wang pokok pisang** = mata wang Jepun dicetak tanpa kawalan → inflasi tinggi. Jangan tulis ia 'mata wang buatan pokok pisang'
Tiga faktor kedatangan Jepun: bahan mentah + strategik + sekatan ekonomi — wajib sebut ketiga-tiga bila soalan tanya 'faktor'

Soalan PALING KERAP: 'Huraikan dasar pendudukan Jepun' — bahagikan kepada 3 aspek: pentadbiran, ekonomi, sosial. Setiap aspek perlu ada contoh fakta.
Soalan tentang perjuangan: ingat 3 peringkat — Rejimen Askar Melayu (tentera rasmi) → MPAJA/Force 136 (gerila) → individu (Gurchan Singh, Sybil Kathigasu).
Untuk soalan faktor PDK di Eropah: 3 faktor — ideologi baharu (fasisme/nazisme) + ketidakpuasan Perjanjian Versailles + kegagalan Liga Bangsa-Bangsa.
Soalan tentang serangan Jepun: ingat urutan tarikh — Kota Bharu (8 Dis 1941) → Pearl Harbour (8 Dis 1941) → Sarawak/Sabah (16 Dis 1941) → Singapura (15 Feb 1942).
Fakta unik: Jepun mendarat di Kota Bharu **sebelum** Pearl Harbour pada masa tempatan walaupun dalam masa Tokyo pada hari yang sama.
Soalan Force 136: ingat 3 bahagian — Ulu Perak (Askar Melayu Setia/Mohd Salleh), Pahang (Wataniah/Yeop Mahidin), Kedah (Gerila Melayu/Tunku Abdul Rahman).
Soalan Pemberontakan Jesselton: ingat nama Albert Kwok, lokasi Sabah, tarikh Okt 1943, hukum bunuh di Petagas (175 orang).
Untuk soalan nilai/iktibar: semangat berkorban (Adnan Saidi, Sybil Kathigasu), kepentingan kerjasama kaum dalam menentang penjajah.

MPAJA: Malayan People's Anti-Japanese Army — pasukan gerila anti-Jepun terbesar ditubuhkan PKM
fasisme: Ideologi politik Itali di bawah Mussolini — mengutamakan kepentingan negara, nasionalisme melampau dan pemerintahan diktator
nazisme: Ideologi politik Jerman di bawah Hitler — mengagungkan bangsa Aryan/Jerman dan membenci kaum lain
romusha: Buruh paksa yang dipaksa bekerja membina landasan kereta api dan kemudahan tentera Jepun
Kimigayo: Lagu kebangsaan Jepun yang dinyanyikan setiap pagi di sekolah semasa pendudukan
Force 136: Unit khas British (1943) untuk menjalankan perang gerila dan sabotaj menentang Jepun di Tanah Melayu
Kempeitai: Pasukan polis tentera Jepun yang bertindak kejam — menyeksa dan membunuh suspek anti-pendudukan Jepun
Nippon Go: Bahasa Jepun yang diwajibkan dipelajari semasa pendudukan Jepun
Syonon-to: Nama Singapura semasa pendudukan Jepun — bermaksud Pulau Cahaya Selatan
Malai Baru: Nama Tanah Melayu semasa pendudukan Jepun — bermaksud Melayu Baru
Hakko Ichiu: Semangat persaudaraan sejagat yang Cuba diterapkan melalui sistem pendidikan Jepun
Kita Boruneo: Nama pentadbiran Jepun untuk Sarawak, Sabah dan Brunei yang digabungkan
Operasi Semut: Siri operasi peninjauan Unit Khas Z Australia melatih orang tempatan Sarawak menentang Jepun (Mei 1945)
Nippon Seishin: Semangat Jepun yang diterapkan melalui sistem pendidikan pendudukan Jepun
serangan kilat: Strategi perang Jepun menggunakan kombinasi angkatan darat, udara dan laut untuk menyerang pantas
Wataniah Pahang: Pasukan gerila Melayu anti-Jepun di Pahang dipimpin Yeop Mahidin, bekerjasama dengan Force 136
wang pokok pisang: Nama tidak rasmi mata wang Jepun yang dicetak tanpa kawalan semasa pendudukan, menyebabkan inflasi tinggi
Lingkungan Sekemakmuran Asia Timur Raya: Rancangan Jepun membentuk kawasan kuasa di Asia Pasifik dengan Jepun sebagai pemimpin, menggantikan penjajahan Barat