Nota Sejarah Tingkatan 4 — Era Peralihan Kuasa British di Negara Kita

Pentadbiran Tentera British (BMA, 1945-1946)

• Selepas Jepun menyerah kalah (1945), British kembali dan memperkenalkan Pentadbiran Tentera British (British Military Administration / BMA) sebagai pentadbiran sementara.
• Tujuan BMA: memulihkan keamanan, membekalkan makanan, menstabilkan ekonomi dan menyediakan asas untuk pentadbiran awam baharu.
• BMA menghadapi masalah: kekurangan makanan, kenaikan harga barang (inflasi), pasaran gelap, wabak penyakit dan rasuah dalam kalangan pegawai.
• BMA menjadi langkah peralihan sebelum British memperkenalkan satu bentuk kerajaan baharu iaitu Malayan Union.

Penubuhan Malayan Union & Misi Sir Harold MacMichael

• Malayan Union diisytiharkan pada 1 April 1946 berpusat di Kuala Lumpur, dengan Sir Edward Gent sebagai Gabenor.
• Sebab British memperkenalkan Malayan Union: menyatukan pentadbiran, menjimatkan kos, melicinkan pentadbiran, dan mengeksploitasi ekonomi Tanah Melayu dengan lebih cekap.
• Sir Harold MacMichael ditugaskan mendapatkan tandatangan Raja-raja Melayu untuk menyerahkan kuasa.
• Cara MacMichael memperoleh tandatangan: mendesak dan mengugut akan menurunkan raja dari takhta jika enggan menandatangani, serta tidak memberi masa untuk berunding.

Ciri-ciri Malayan Union

• 1. GABUNGAN NEGERI — Menyatukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu, Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu dan Negeri-negeri Selat (Pulau Pinang & Melaka). Singapura kekal sebagai tanah jajahan berasingan.
• 2. KETUA PENTADBIRAN — Diketuai Gabenor British, dibantu Majlis Eksekutif dan Majlis Undangan.
• 3. KUASA RAJA DIHADKAN — Kuasa Raja-raja Melayu dihadkan kepada hal agama Islam dan adat istiadat Melayu sahaja; raja menganggotai Majlis Raja-raja yang tidak berkuasa.
• 4. KEWARGANEGARAAN JUS SOLI — Kewarganegaraan sama rata diberi kepada semua kaum yang lahir di Tanah Melayu/Singapura atau yang tinggal 10 tahun dalam tempoh 15 tahun (prinsip jus soli).
• 5. KEDAULATAN BERPINDAH — Kedaulatan negeri-negeri Melayu berpindah kepada Kerajaan British (Raja British).

Sebab Orang Melayu Menentang Malayan Union

• Cara tandatangan diperoleh secara paksaan dan ugutan oleh MacMichael dianggap menghina Raja-raja Melayu.
• Kuasa dan kedaulatan Raja-raja Melayu dihakis dan dihadkan kepada agama serta adat sahaja.
• Prinsip kewarganegaraan jus soli terlalu longgar — dikhuatiri mengancam kedudukan, hak dan masa depan orang Melayu sebagai peribumi.
• Orang Melayu tidak dirujuk dan tidak diberi peluang membincangkan pembentukan Malayan Union.
• Taraf orang Melayu sebagai bumiputera dan kedaulatan tanah air mereka terancam.

Gerakan Penentangan & Penubuhan UMNO

• AKHBAR — Akhbar seperti Utusan Melayu dan Majlis memainkan peranan menyemarakkan semangat menentang Malayan Union.
• PERSATUAN MELAYU — Persatuan Melayu negeri menganjurkan demonstrasi damai; orang Melayu berkabung, memakai kain putih dililit pada songkok dan memulaukan istiadat pelantikan Gabenor.
• KONGRES — Kongres Melayu diadakan dan membawa kepada penubuhan UMNO (Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu) pada 11 Mei 1946 di Johor Bahru, dipimpin Dato Onn Jaafar.
• Bekas pegawai British seperti Sir Frank Swettenham, Sir Richard Winstedt, Sir Cecil Clementi dan Sir George Maxwell turut menentang Malayan Union melalui surat ke akhbar The Times di London.
• Penentangan dilakukan secara DAMAI dan berperlembagaan tanpa pertumpahan darah.

Kesan & Pembubaran Malayan Union

• British akur dengan bantahan menyeluruh orang Melayu dan bersetuju membubarkan Malayan Union.
• Satu jawatankuasa kerja (Anglo-Malayan) ditubuhkan membabitkan British, Raja-raja Melayu dan UMNO untuk merangka perlembagaan baharu.
• Malayan Union secara rasmi dibubarkan dan digantikan dengan Persekutuan Tanah Melayu pada 1 Februari 1948.
• Penentangan Malayan Union membangkitkan semangat nasionalisme dan perpaduan orang Melayu serta menjadi titik tolak perjuangan ke arah kemerdekaan.

Contoh soalan

Nyatakan ciri-ciri Malayan Union yang diperkenalkan British pada tahun 1946.

• **Gabungan negeri** — menyatukan NNMB, NNMTB dan Negeri-negeri Selat (Pulau Pinang & Melaka), manakala Singapura kekal berasingan.
• **Ketua pentadbiran** — diketuai oleh Gabenor British dibantu Majlis Eksekutif dan Majlis Undangan.
• **Kuasa raja dihadkan** — kuasa Raja-raja Melayu dihadkan kepada hal agama Islam dan adat istiadat Melayu sahaja.
• **Kewarganegaraan jus soli** — diberi sama rata kepada semua kaum berdasarkan tempat lahir atau tempoh tinggal.
• **Kedaulatan berpindah** — kedaulatan negeri-negeri Melayu berpindah kepada Kerajaan British.

Contoh soalan

Mengapakah orang Melayu menentang penubuhan Malayan Union?

• Cara **MacMichael** memperoleh tandatangan raja secara paksaan dan ugutan dianggap menghina Raja-raja Melayu.
• Kuasa dan **kedaulatan** Raja-raja Melayu dihakis dan dihadkan kepada agama serta adat sahaja.
• Prinsip **jus soli** terlalu longgar dan mengancam kedudukan serta hak istimewa orang Melayu.
• Orang Melayu tidak dirujuk dan tidak dilibatkan dalam pembentukan Malayan Union.

Contoh soalan

Jelaskan peranan Dato Onn Jaafar dalam menentang Malayan Union.

• Beliau menggerakkan **Kongres Melayu** untuk menyatukan persatuan Melayu menentang Malayan Union.
• Beliau mengasaskan dan menjadi Yang Dipertua pertama **UMNO** pada 11 Mei 1946 di Johor Bahru.
• Beliau memimpin penentangan secara **damai dan berperlembagaan** sehingga British membubarkan Malayan Union.